Son dönemde küresel piyasaları sarsan Orta Doğu gerilimi, enerji fiyatlarını adeta uçuşa geçirdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de yaptığı açıklamayla bu artışın Türkiye’ye etkisini ve alınan önlemleri net bir şekilde ortaya koydu. Özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki sert yükseliş, doğrudan akaryakıt fiyatlarına yansıyabilecek bir tablo oluşturdu.
Şimşek’e göre yaşanan gelişmeler yalnızca bölgesel bir kriz değil; küresel ekonomiyi doğrudan etkileyen bir kırılma noktası. Enerji arzının önemli kısmının geçtiği kritik bölgelerde yaşanan sorunlar, tedarik zincirini zorlarken fiyatları da yukarı çekiyor.
“Enerji Fiyatları Uçtu: Küresel Etki Sandığınızdan Büyük”
Açıklamalara göre Brent petrol fiyatları savaş öncesine kıyasla %40’tan fazla artmış durumda. Avrupa’da doğal gaz fiyatları %56 yükselirken, jet yakıtındaki artış ise neredeyse %100’e ulaşmış durumda. Bu tablo, sadece akaryakıt değil, genel enflasyon üzerinde de ciddi baskı yaratıyor.
Üstelik sorun sadece fiyat artışı değil. Hürmüz Körfezi ve Kızıldeniz gibi kritik geçiş noktalarında yaşanan aksaklıklar, küresel ticaretin yavaşlamasına neden oluyor. Bu da hem ürün fiyatlarını hem de ekonomik büyümeyi doğrudan etkiliyor.
Eşel Mobil Sistemi Devrede: Zamlar Neden Daha Az Hissediliyor?
Tam da bu noktada devreye giren eşel mobil sistemi, aslında çoğu kişinin fark etmeden faydalandığı bir mekanizma. Bu sistem sayesinde devlet, artan akaryakıt fiyatlarını vergi oranlarında ayarlama yaparak doğrudan pompa fiyatına yansıtmıyor.
Şimşek’in verdiği rakamlar da durumun ciddiyetini ortaya koyuyor. Mehmet Şimşek’in açıklamalarına göre eğer bu sistem uygulanmasaydı bugün mazot fiyatı 83,10 TL, benzin ise 71,11 TL seviyesine çıkacaktı:
“Eşel mobil sistemini uygulamasaydık, bugün itibarıyla örneğin Ankara’da mazotun litresi 83 lira 10 kuruş olacaktı. Petrol fiyatlarındaki bu yükselişle 83 lira 10 kuruş olacak olan mazot fiyatı, eşel mobil sayesinde şu an 67 lira 10 kuruş. Benzinde de bugün itibarıyla fiyat 62 lira 30 kuruş, halbuki biz bu eşel mobili devreye almasaydık 71 lira 11 kuruş olacaktı.”
Ama Bir Sorun Var: Bu Sistem Sonsuza Kadar Devam Etmeyecek
Her ne kadar eşel mobil kısa vadede rahatlatıcı bir çözüm sunsa da uzun vadede sürdürülebilir değil. Bunun en büyük nedeni ise sistemin doğrudan bütçeye yük bindirmesi. Yani devlet, vergi gelirinden feragat ederek bu farkı karşılıyor.
Şimşek de bu noktaya özellikle dikkat çekiyor: “Bunun geçici olduğuna inanıyoruz. Kalıcı olursa bu sürdürülebilir değil. Geçici olacağı varsayımıyla biz bu sistemi devreye aldık. Çünkü bunun bütçe etkisi çok büyük, bizim önemli bir gelir kalemimiz.”
