Türkiye’nin en saygın tarihçilerinden biri olan İlber Ortaylı, tarih bilgisini geniş kitlelere ulaştırma konusundaki başarısıyla hafızalara kazınmış bir isim.
Osmanlı tarihi başta olmak üzere diplomasi tarihi, şehir tarihi ve kültür tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla Türkiye’de tarih anlatımının en güçlü temsilcilerinden biri olarak kabul edildi.
Tarihi Milyonlara Sevdiren İsim: İlber Ortaylı Kimdir?
1947 yılında Avusturya’nın Bregenz kentinde dünyaya gelen Prof. Dr. İlber Ortaylı, çocuk yaşta ailesiyle birlikte Türkiye’ye geldi. Eğitim hayatını Ankara’da sürdüren Ortaylı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde başladığı akademik kariyerini yıllar boyunca hem Türkiye’de hem de yurt dışında verdiği derslerle devam ettirdi. Osmanlı idare tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla uluslararası alanda da saygınlık kazanan Ortaylı, aynı zamanda bir dönem Topkapı Sarayı Müzesi’nin müdürlüğünü üstlenmişti.
Yıllar boyunca kaleme aldığı eserlerle tarih bilgisini yalnızca akademik çevrelerle sınırlı bırakmayan Ortaylı, geniş bir okur kitlesine ulaşmayı başardı. Özellikle popüler tarih kitapları sayesinde birçok kişi için tarihe açılan bir kapı oldu.
Bugün geride bıraktığı kitaplar, makaleler ve yetiştirdiği öğrencilerle Türk tarih yazımında silinmesi zor bir iz bırakan Ortaylı’yı anarken; onun kaleme aldığı eserleri ve sık sık okunmasını önerdiği bazı önemli kitapları sizler için bir araya getirdik.
İlber Ortaylı’nın Tüm Eserleri:
1974 – Tanzimat’tan Sonra Mahallî İdareler
1978 – Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile)
1979 – Türkiye İdare Tarihi
1980 – Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu
1981 – Gelenekten Geleceğe
1983 – İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
1985 – Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Yerel Yönetim Geleneği
1986 – İstanbul’dan Sayfalar
1994 – Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı
1996 – Türkiye İdare Tarihine Giriş
2000 – Osmanlı Aile Yapısı
2001 – Tarihin Sınırlarına Yolculuk
2001 – Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadî ve Sosyal Değişim
2002 – Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiyesi’ne (Taha Akyol ile)
2004 – Osmanlı Barışı
2005 – Barış Köprüleri: Dünya’ya Açılan Türk Okulları
2006 – Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek 1
2006 – Kırk Ambar Sohbetleri
2006 – Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek 2
2007 – Eski Dünya Seyahatnamesi
2007 – Yahudilik Tarihi (Ahmet Almaz ile)
2007 – Avrupa ve Biz
2007 – Batılılaşma Yolunda
2007 – Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek 3
2007 – Mekân ve Olaylarıyla Topkapı Sarayı
2008 – Osmanlı Sarayında Hayat
2008 – Tarihimiz ve Biz
2008 – Tarihin İzinde
2009 – Tarihin Işığında
2010 – Türkiye’nin Yakın Tarihi
2011 – Defterimden Portreler
2011 – Tarihin Gölgesinde (Taha Akyol ile)
2012 – Yakın Tarihin Gerçekleri
2012 – Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023
2013 – İlber Ortaylı Seyahatnamesi
2014 – İmparatorluğun Son Nefesi
2014 – Eski Dünya Seyahatnamesi
2015 – Türklerin Tarihi
2016 – Türklerin Tarihi: Anadolu’nun Bozkırlarından Avrupa’nın İçlerine
2016 – İttihat ve Terakki
2016 – Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı
2016 – Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması
2016 – İstanbul’dan Sayfalar
2017 – Türklerin Altın Çağı
2017 – Tarihe Yön Veren 100 Lider
2018 – Gazi Mustafa Kemal Atatürk
2019 – Bir Ömür Nasıl Yaşanır
2020 – Türklerin Tarihi
2021 – Yakın Tarihin Gerçekleri
2022 – İnsan Geleceğini Nasıl Kurar
2022 – Türklerin Tarihi 2
2023 – 1923 Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 2023
2024 – Avrupa ve Biz – Geçmişten Günümüze
2025 – Fatih Sultan Mehmed: Doğunun ve Batının Efendisi
2025 – Cumhuriyet’in İlk Sabahı (Gökçe Akgül ve Şermin Yaşar ile)
2025 – Kuruluş: Cumhuriyet’e Giden Yol
İlber Ortaylı’nın Okunmasını Tavsiye Ettiği Kitaplar
İlber Ortaylı, birçok konuşmasında ve röportajında gençlere tarih ve kültür alanında mutlaka okunması gereken bazı eserleri de öneriyordu. Onun sık sık tavsiye ettiği kitaplardan bazıları şunlar:
Tarih Kitapları:
Halil İnalcık – Devlet-i Aliyye
Halil İnalcık – Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ
Bernard Lewis – Modern Türkiye’nin Doğuşu
Fernand Braudel – Akdeniz ve Akdeniz Dünyası
Edward Gibbon – Roma İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi
Klasik Edebiyat:
Dostoyevski – Suç ve Ceza
Tolstoy – Savaş ve Barış
Balzac – Goriot Baba
Victor Hugo – Sefiller
Türk Edebiyatı:
Ahmet Hamdi Tanpınar – Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Yakup Kadri Karaosmanoğlu – Yaban
Reşat Nuri Güntekin – Çalıkuşu
Ortaylı’ya göre bu eserler yalnızca tarih veya edebiyat öğrenmek için değil; bir toplumun zihniyetini ve kültürünü anlamak için de oldukça önemliydi.
Geride Kalan Büyük Bir Kültürel Miras
İlber Ortaylı, yalnızca akademik başarılarıyla değil; bilgiyi geniş kitlelerle paylaşma konusundaki çabasıyla da Türkiye’nin kültürel hayatında önemli bir iz bıraktı. Yazdığı kitaplar ve gençlere önerdiği eserler, onun tarihe ve okumaya verdiği değerin en önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Onu, bıraktığı bu değerli mirasla hatırlamaya devam edeceğiz.
